Κύστες ωοθηκών: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε

0

Οι παθήσεις των ωοθηκών είναι αρκετά συχνές και μπορούν να παρουσιαστούν σε όλες της φάσεις τις ζωής της γυναίκας. Οι καλοήθεις είναι πιο συχνές στην αναπαραγωγική ηλικία ενώ οι κακοήθεις παθήσεις στην μετεμμηνοπαυσιακή και στην προεφηβική ηλικία. Διαδράμουν συνήθως σιωπηλά με αποτέλεσμα πολλές φορές να η διάγνωσή τους να καθυστερεί.

Είναι γεγονός ότι το 15% περίπου των γυναικολογικών καρκίνων προέρχεται από τις ωοθήκης. Παρακάτω ,με τη βοήθεια του κ.Παναγάκη Γεώργιου ειδικευόμενου Μαιευτικής και Γυναικολογίας, θα γίνει μια προσπάθεια να σας φέρουμε, όσο πιο απλά μπορούμε, πιο κοντά στην κατανόηση αυτών των καταστάσεων που σίγουρα σας προβληματίζουν όταν μια κύστη ωοθήκης κάνει την εμφάνισή της στη ζωή σας και σας ανησυχεί.

Τι είναι η κύστη ωοθήκης

Μια κύστη ωοθήκης είναι ένας σάκος με υγρό που εμφανίζεται σε μία από τις δύο ωοθήκες. Οι περισσότερες κύστες ωοθήκης είναι καλοήθεις (μη καρκινογόνες) και δεν προκαλούν συμπτώματα. Μερικές προκαλούν προβλήματα όπως πόνο και άστατη αιμορραγία. Σε ορισμένους τύπους κύστεων δεν απαιτείται θεραπεία μια και τείνουν να εξαφανίζονται από μόνες τους ( ή και με την δική μας βοήθεια, όπως θα αναφερθούμε παρακάτω). Για άλλους τύπους μπορεί να χρειάζεται χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεσή τους.

Πως δημιουργούνται

Οι κύστεις ωοθηκών είναι συνηθισμένες στις γυναίκες κατά τη διάρκεια της αναπαραγωγικής τους ηλικίας.Οι περισσότερες είναι αποτέλεσμα αλλαγών σε ορμονικό επίπεδο που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια του κύκλου καθώς και της παραγωγής και απελευθέρωσης ωαρίων από της ωοθήκες.Μπορεί να αναπτυχθούν μια ή και περισσότερες κύστεις,ενώ το μέγεθός τους μπορεί να ποικίλει από ένα μπιζέλι εώς ένα μήλο ή και πολύ μεγαλύτερο.

a4c745e3-b286-4a9d-9cd4-17a85ccab6a0

Πως διαχωρίζονται

Υπάρχουν διάφοροι τύποι καλόηθων ωοθηκικών κύστεων και περιλαμβάνουν τις:

1)Λειτουργικές κύστες.
Αυτός είναι ο πιο συχνός τύπος. Εμφανίζονται σε γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, όταν υπάρξει κάποιο πρόβλημα με την ωορρηξία. Είναι πολύ συχνές και υπάρχουν δύο τύποι:

  • οι ωοθηλακικές , όταν ένα ωοθηλάκιο μεγαλώνει και δεν ρίγνηται.
  •  οι κύστες ωχρού σωματίου (ότι παραμένει στην ωοθήκη μετά την ωορηξία), που συμβαίνουν όταν το ωχρό σωμάτιο γεμίζει υγρό ή αίμα δημιουργώντας με αυτόν τον τρόπο μια κύστη. Οι κύστες που περιέχουν αίμα καλούνται και αιμορραγικές κύστεις.

Οι δύο αυτοί τύποι φτάνουν συνήθως λίγα εκατοστά. Συνήθως δε χρειάζεται θεραπεία, καθώς εξαφανίζονται από μόνες τους μέσα σε μερικούς μήνες.

2)Δερμοειδής κύστες (καλοήθη ώριμα κυστικά τερατώματα).
Οι κύστες αυτές εμφανίζονται συνήθως σε νεότερες γυναίκες. Μπορεί να μεγαλώσουν αρκετά, έως και 10 cm. Συνήθως περιέχουν διάφορους ιστούς όπως τρίχες, δόντια, οστά, λιπώδη ιστό κ.α. Αυτό συμβαίνει επειδή προέρχονται από τα κύτταρα που παράγουν τα ωάρια στις ωοθήκες. Ένα ωάριο έχει τη δυνατότητα να μετατραπεί σε οποιοδήποτε είδος κυττάρου και κατ’επέκταση ιστού. Με τον τρόπο αυτό οι κύστεις αυτές μπορεί να περιέχουν ποικιλία ιστών. Οι μικρές δερμοειδείς κύστες μπορεί να εξαφανισθούν από μόνες τους μέσα σε μερικούς μήνες.

3)Κυσταδενώματα

Οι κύστες αυτές προέρχονται από τα κύτταρα της εξωτερικής επιφάνειας της ωοθήκης. Υπάρχουν και εδώ διαφορετικοί τύποι, όπως τα ορώδη κυσταδενώματα, που περιέχουν διαυγές λεπτόρευστο υγρό και τα μυξώδη κυσταδενώματα, που περιέχουν μυξώδες παχύρευστο υγρό. Μερικά μπορεί να είναι αρκετά ευμεγέθη. Συνήθως είναι καλοήθη, αλλά μερικά μπορεί να είναι και κακοήθη.

4)Ενδομητριώματα

Πολλές γυναίκες που πάσχουν από ενδομητρίωση, εμφανίζουν κύστες στις ωοθήκες. Η ενδομητρίωση είναι μια κατάσταση κατά την οποία το ενδομήτριο βρίσκεται εκτός της μήτρας και αρκετά συχνά και στις ωοθήκες. Δημιουργούνται με αυτόν τον τρόπο κύστες που περιέχουν αίμα. Το αίμα που παραμένει μεσα σε αυτές τις κύστεις έχει το χρώμα της σοκολάτας και γι’αυτό οι κύστεις αυτές λέγονται και σοκολατοειδείς.

5) Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθήκων

Στις ωοθήκες των γυναικών με το σύνδρομο αυτό αναπτύσονται αρκετές κύστεις μέσα στις ωοθήκες. Οι κύστεις αυτές είναι καλοήθεις και εμφανίζονται λόγω διαταραχών της ωορηξίας και των επιπέδων των ορμονών στο αίμα .

Αυτοί οι τύποι είναι οι συχνότεροι για τις κύστεις ωοθηκών.Φυσικά μια κακοήθεια των ωοθηκών μπορεί να ξεκινήσει σαν κυστικό μόρφωμα,αλλά το θέμα κακοήθειας θα το αναπτύξουμε σε επόμενο άρθρο μας.

Ποια είναι τα συμπτώματα

Οι περισσότερες κύστεις είναι μικρές και δεν προκαλούν συμπτώματα,ενώ οι μερικές εξαφανίζονται και από μόνες τους. Παρόλα αυτά συνήθης συμπτωματολογία μπορεί να είναι:
• Δυσφορία
• Αίσθημα τάσης στο υπογάστριο
• Ήπιο άλγος στο υπογάστριο
• Συχνουρία ή και επίσχεση ούρων σε ευμεγέθης κύστης

1 (1)
Σε περίπτωση επιπλοκών των κύστεων η συμπτωματολογία είναι πιο θορυβώδης:

-Συστροφή:  Έντονο κωλικοειδές άλγος, έμετοι, οξεία κοιλία, διαταραχή της αιμάτωσης της ωοθήκης και νέκρωση με φλεγμονή του όγκου

-Ρήξη του όγκου: Έντονο γενικευμένο κοιλιακό άλγος, αιμορραγία, οξεία κοιλία, αιμορραγική καταπληξία

-Διαταραχές του κύκλου σε ορμονοπαραγωγούς όγκους

-Αιμόρροια από τα γεννητικά όργανα σε ορμονοπαραγωγούς όγκους
Διάγνωση

Μια κύστη ωοθήκης ανευρύσκεται συχνά στον συνήθη ετήσιο γυναικολογικό έλεγχο.Χρήσιμα εργαλεία στη διάγνωση και παρακολούθηση μιας κύστης ωοθήκης αποτελούν:

• Ενδοκολπικός υπέρηχος έσω γεννητικών οργάνων
• Αξονική τομογραφία
• Μαγνητική τομογραφία
• Ερευνητική λαπαροσκόπηση
• Αιματολογικός έλεγχος( CA 125)

c20ed769-8b6e-4806-b756-0f98f4d86b20

Θεραπεία

Εάν η κύστη δεν προκαλεί συμπτώματα,η συνήθης τακτική είναι η παρακολούθησή της για 1-2 καταμήνιους κύκλους.Οι περισσότερες λειτουργικές κύστεις εξαφανίζονται στον διάστημα αυτό από μόνες τους.
Σε περίπτωση που η κύστη είναι ευμεγέθης ή/και προκαλεί συμπτώματα τότε προτείνεται ορμονική ή χειρουργική θεραπεία.Αυτό εξαρτάται από τους παρακάτω παράγοντες:
• Μέγεθος και τύπος της κύστης
• Επιθυμία για τεκνοποίηση
• Συμπτωματολογία
• Ηλικία της γυναίκας

Ορμονική θεραπεία
Η ορμονική θεραπεία περιλαμβάνει τη χορήγηση αντισυλληπτικών δικίων,για τα οποία έχουμε αναφερθεί εκτενώς σε προηγούμενο άρθρο μας.Τα χάπια αυτά ουσιαστικά σταματώντας τη ωορρηξία βοηθούν στην απορρόφηση των ήδη υπάρχουσων κύστεων και αποτρέπουν την εμφάνιση νέων.Έχουν θέση στις λειτουργικές κύστεις ωοθηκών.

Χειρουργική Θεραπεία
Οι περισσότερες κύστες των ωοθηκών μπορούν να αφαιρεθούν λαπαροσκοπικά, αφήνοντας τον υγιή ιστό των ωοθηκών στη θέση του και ανέπαφο. Οι κύστεις, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους, μπορούν να αφαιρεθούν ολόκληρες, καθώς αποκόπτονται προσεκτικά από την ωοθήκη και αφαιρούνται από το σώμα με λαπαροσκοπικές σακούλες.

4938073a-b207-4ec1-8147-5a5b64975687

Μερικές κύστες όμως είναι σωστότερο να αφαιρούνται με ανοικτό χειρουργείο. Ο τρόπος της χειρουργικής προσπέλλασης εξαρτάται από παράγοντες όπως ο τύπος της κύστης, το μέγεθος της κύστης, η ηλικία της γυναίκας και η υποψία κακοήθειας.

Σε μερικές περιπτώσεις αφαιρείται μόνο η κύστη διατηρώντας την ωοθήκη, σε άλλες, η κύστη αφαιρείται μαζί με την ωοθήκη και την σάλπιγγα( περιπτώσεις συστροφής κύστης). Η αφαίρεση κύστης με τον ένα ή τον άλλο τρόπο δεν αποκλείει φυσικά την επανεμφάνιση μιας νέας κύστης.

Συμπέρασμα

Οι κύστεις ωοθηκών είναι συνηθισμένες στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας,συνήθως δεν προκαλούν συμπτώματα και η παρακολούθησή τους από τον θεράποντα γυναικολόγο αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο στην περαιτέρω αντιμετώπιση.Στις περισσότερες των περιπτώσεων δεν εμπνέουν ανησυχία,αλλά αυτό δε σημαίνει ότι πρέπει να εφησυχαζόμαστε.Δεν έγινε αναφορά στους κακοήθης όγκους των ωοθηκών και στο τι θα πρέπει να έχουμε κατά νου,αλλά αυτό είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο το οποίου θα αναλύσουμε σε επόμενο άρθρο μας.Εις το επανιδείν λοιπόν….

Με εκτίμηση και διαθέσιμος σε οποιαδήποτε απορία σας,
Γιώργος Π. Παναγάκης
Ειδικευόμενος Μαιευτικής & Γυναικολογίας
Ναυτικό Νοσοκομείο Αθηνών

Comments are closed.